Μια καινοτόμα μελέτη φέρνει στο προσκήνιο τη συγκλονιστική διάσταση των υπόγειων δικτύων μυκήτων, τα οποία διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη βιωσιμότητα των οικοσυστημάτων. Χάρη σε μια νέα παγκόσμια χαρτογράφηση, οι επιστήμονες αποκαλύπτουν ότι το συνολικό μήκος αυτών των δικτύων είναι τόσο μεγάλο, που αν εκτεινόταν σε ευθεία γραμμή, θα καλύπτε τη 10% του πλάτους του Γαλαξία μας.
Οι αρβουσκουλικοί μυκορριζικοί μύκητες συνεργάζονται με τις περισσότερες χερσαίες φυτικές μορφές, επιτρέποντας τη μεταφορά θρεπτικών συστατικών όπως άζωτο και φώσφορο, σε αντάλλαγμα για τον άνθρακα που οι φυτά παράγουν μέσω της φωτοσύνθεσης. Αυτή η πρώτη παγκόσμια χαρτογράφηση αποδεικνύει πού βρίσκονται οι πιο πυκνές δομές τους και πώς αυτές επηρεάζουν την υγεία του πλανήτη.
Σύμφωνα με τη μελέτη, σε λιβάδια μεγάλου υψομέτρου ή σε περιοχές που πλήττονται από πλημμύρες, τα πρώτα 15 εκατοστά του εδάφους περιέχουν υψηλή πυκνότητα μυκήτων, συγκεντρώνοντας περίπου το 40% της παγκόσμιας μυκητιακής βιομάζας. Αυτό αναδεικνύει τη σημασία των αδιατάρακτων φυσικών λιβαδιών ως κρίσιμες αποθήκες άνθρακα, σύμφωνα με δήλωση στο περιοδικό «Science».
«Αυτά τα δίκτυα αποτελούν το πιο πυκνό μυκητιακό δάσος στη Γη και αλλάζουν την αντίληψή μας για την κατανομή της ζωής στον πλανήτη», δήλωσε ο Τζάστιν Στιούαρτ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και εξελικτικός βιολόγος στην Εταιρεία για την Προστασία των Υπόγειων Δικτύων. «Ελπίζω ότι αυτή η πληροφορία θα ενταχθεί στις συζητήσεις για την προστασία αυτών των οικοσυστημάτων, καθώς τα φυσικά λιβάδια εξαφανίζονται με ταχύτατο ρυθμό».
Η έρευνα επιβεβαίωσε ότι ορισμένες γεωργικές πρακτικές επιφέρουν σοβαρές ζημιές σε αυτά τα υπόγεια δίκτυα, με τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις να δείχνουν περίπου 50% μικρότερη πυκνότητα μυκήτων σε σύγκριση με ανέπαφες περιοχές.
Η “αόρατη” διάσταση των υπόγειων δικτύων
Οι αρβουσκουλικοί μυκορριζικοί μύκητες, αποτελούμενοι από λεπτές διακλάδωσεις νηματίων, λειτουργούν ως δίκτυο μεταφοράς θρεπτικών συστατικών και άνθρακα μεταξύ φυτών και εδάφους. Υπολογίζεται ότι αυτοί οι μύκητες απορροφούν περί τα 4,3 δισεκατομμύρια τόνους ισοδύναμης διοξειδίου του άνθρακα ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 11% των παγκόσμιων εκπομπών ορυκτών καυσίμων το 2021. Ωστόσο, η κατανομή και η ποσότητα τους παρέμεναν μέχρι πρότινος άγνωστες.
«Είναι σαν να γνωρίζουμε ότι εκατοντάδες εκατομμύρια αυτοκίνητα κυκλοφορούν στην Υποδομή του πλανήτη, χωρίς να γνωρίζουμε τίποτα για το οδικό δίκτυο που τα στηρίζει», παρατήρησε ο Στιούαρτ.
Για τη δημιουργία αυτού του χάρτη, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από 16.669 δείγματα εδάφους, τα οποία προήλθαν από 322 προηγούμενες μελέτες. Τα δείγματα συνδύασαν πληροφορίες από πεδία και πειράματα, καλύπτοντας όλες τις ηπείρους και εννέα βιοσυστήματα.
Η ομάδα αξιοποίησε τεχνητή νοημοσύνη για να προβλέψει την κατανομή των μυκορριζικών μυκήτων, αξιολογώντας κλιματικά, εδαφολογικά και βιολογικά δεδομένα. Τα αποτελέσματα απο revealed ότι η μέση πυκνότητα υφών ανέρχεται σε περίπου 4,4 μέτρα ανά κυβικό εκατοστό, με την εκτίμηση ότι αν όλες οι υφές εκτείνονταν σε ευθεία γραμμή, θα φτάναμε περίπου τα 110 τετράκις εκατομμύρια χιλιόμετρα — όγκος που είναι σχεδόν 1 δισεκατομμύριο φορές η απόσταση της Γης από τον Ήλιο.
Τα φυσικά λιβάδια κατέχουν την μεγαλύτερη πυκνότητα, με 6,6 μέτρα ανά κυβικό εκατοστό, ενώ οι καλλιεργούμενες εκτάσεις παρουσιάζουν την χαμηλότερη πυκνότητα με περίπου 3,8 μέτρα ανά κυβικό εκατοστό. Αν και δεν καταγράφηκαν με ακρίβεια οι παράγοντες που επηρεάζουν την πυκνότητα των υφών, οι ερευνητές υποπτεύονται ότι η χρήση μυκητοκτόνων και πλούσιων σε φώσφορο και άζωτο λιπασμάτων πιθανώς προκαλούν μείωση των μύκητων.
Ορισμένες περιοχές, όπως τροπικά δάση και έρημοι, παραμένουν ανεπαρκώς διερευνημένες και απαιτούν πρόσθετα δείγματα προκειμένου να βελτιωθεί η ακρίβεια του χάρτη. Ο Στιούαρτ πρόσθεσε ότι η ομάδα εργάζεται για την κάλυψη αυτών των κενών και αναμένει ότι μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια ο χάρτης θα ενημερωθεί για να προσφέρει μια πιο λεπτομερή εικόνα της κατανομής των μυκήτων.
Ένα κρίσιμο εργαλείο για την οικολογική διατήρηση
Η ύπαρξη ενός παγκόσμιου χάρτη πυκνότητας και βιομάζας των μυκήτων είναι ουσιώδης για την ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών στρατηγικών διατήρησης και αποκατάστασης της βιοποικιλότητας, της γεωργικής διαχείρισης και της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής», δήλωσε στο Live Science η Άντρεα Γκένρε, ειδική στους δενδρώδεις μυκορριζικούς μύκητες στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.
«Έρευνες σαν αυτή κάνουν το αόρατο ορατό», πρόσθεσε ο Εντουάρ Ευαγγελίστι, φυτολόγος στο Πανεπιστήμιο Côte d’Azur στη Γαλλία, και σημείωσε ότι ο χάρτης αποτελεί «σημαντικό ορόσημο» που μας καθοδηγεί προς τη διερεύνηση της λειτουργικής σημασίας των υπόγειων δικτύων, όπως η αντοχή στις ασθένειες και η ανοχή στην ξηρασία. Ο τρόπος με τον οποίο αυτοί οι μύκητες συνδέονται με τον κύκλο του άνθρακα είναι επίσης ένα μείζον ζήτημα που χρήζει ανάλυσης.
«Η αφθονία αυτών των ζωντανών υφών είναι σημαντική, αλλά ουσιαστική είναι και η κατανόηση της ταχύτητας ανάπτυξής τους, θανάτωσης και συμβολής τους στην σταθερότητα του άνθρακα στο έδαφος», κατέληξε.
Πηγή: Live Science
