Αν νομίζεις ότι τα τεχνολογικά gadgets και τα έξυπνα συστήματα ασφαλείας είναι τα μόνα που κάνουν “εισβολή” στα σπίτια της Ευρώπης, σκέψου ξανά. Στις δικές μας αναζητήσεις γύρω από τα περιβαλλοντικά δίκτυα και την οικολογική ισορροπία, πέσαμε πάνω σε ένα φαινόμενο που θυμίζει sci-fi θρίλερ: τα ρακούν της Βόρειας Αμερικής έχουν καταλάβει τη Γερμανία, αφήνοντας πίσω τους έναν ψηφιακό και φυσικό χαμό.
- Ο πληθυσμός των ρακούν στη Γερμανία ξεπερνά τα δύο εκατομμύρια, διαψεύδοντας τον μύθο ότι τα απελευθέρωσε προσωπικά ο Χέρμαν Γκέρινγκ.
- Γενετικές αναλύσεις δείχνουν τουλάχιστον τέσσερα ανεξάρτητα περιστατικά εισαγωγής και απόδρασης των ζώων στην Ευρώπη.
- Παρά το ανελέητο κυνήγι και την ένταξή τους στη λίστα των χωροκατακτητικών ειδών της ΕΕ, τα ρακούν επεκτείνονται γεωγραφικά, φτάνοντας μέχρι την Κέρκυρα.
Ο μύθος του Γκέρινγκ και η αλήθεια
Για δεκαετίες, το αφήγημα στους δρόμους του Κάσελ –της «ευρωπαϊκής πρωτεύουσας» των ρακούν με πάνω από 30.000 άτομα– ήταν απλό. Σύμφωνα με το BBC, οι ντόπιοι πίστευαν ακράδαντα ότι ο ναζί εγκληματίας πολέμου Χέρμαν Γκέρινγκ είχε δώσει προσωπική διαταγή να απελευθερωθούν τα ζώα στα δάση.
Όμως, όπως αποκάλυψαν τα ιστορικά αρχεία που εξέτασε ο πρώην επικεφαλής της Δασικής Υπηρεσίας, Έμπερχαρντ Λάιχτ, η πραγματικότητα ήταν μια τυπική, βαρετή διοικητική διαδικασία. Μια αίτηση για τον «εμπλουτισμό της πανίδας» υποβλήθηκε, αλλά τα ρακούν είχαν ήδη αφέθεί ελεύθερα μια ωραία πρωία του Απριλίου του 1934, χωρίς την άμεση σκιά του Γκέρινγκ.
Η γενετική έρευνα του Αλέν Φραντς από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λουξεμβούργου έδωσε ακόμα μεγαλύτερη σαφήνεια. Αναλύοντας το DNA πάνω από 400 ζώων, ο Φραντς απέδειξε ότι ο τεράστιος σημερινός πληθυσμός δεν προέρχεται μόνο από το Κάσελ, αλλά από τέσσερα διαφορετικά σημεία απελευθέρωσης και αποδράσεων –συμπεριλαμβανομένου ενός βομβαρδισμένου εκτροφείου γούνας στο Βραδεμβούργο στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Οι προσαρμοστικοί εισβολείς στα δίκτυα μας
Στη σύγχρονη εποχή, τα ρακούν (Procyon lotor) δεν περιορίζονται στα δάση της Κεντρικής Ευρώπης. Σύμφωνα με μελέτη του 2018, ο πληθυσμός τους τριπλασιάστηκε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 μέχρι το 2018, περνώντας τα σύνορα προς την Ολλανδία και την Τσεχία.
Η εξαιρετική τους ευφυΐα και τα επιδέξια άκρα τους τα καθιστούν κορυφαίους “experts” στις αποδράσεις και τις εισβολές σε κρίσιμες υποδομές. Στη Γερμανία έχουν καταγραφεί περιστατικά όπου εισέβαλαν σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας, νοσοκομεία και σοφίτες σπιτιών, προκαλώντας ζημιές που θυμίζουν τεχνικές βλάβες υψηλού κόστους.
Μάλιστα, η εικόνα τους δεν βελτιώνεται από περιστατικά όπως αυτό που κατέγραψε η Deutsche Welle, όπου ένα ρακούν μέθυσε πίνοντας κρασί σε χριστουγεννιάτικη αγορά στο Έρφουρτ πριν καταλήξει από τα πυρά των αρχών. Παρά το γεγονός ότι τα κρατίδια επιτρέπουν το κυνήγι τους καθόλη τη διάρκεια του έτους και πάνω από 250.000 ζώα θανατώνονται ετησίως, οι αριθμοί αυξάνονται.
Η ελληνική διάσταση στην Κέρκυρα
Αν πιστεύεις ότι το πρόβλημα αφορά αποκλειστικά τη Βόρεια Ευρώπη, οι αριθμοί σε διαψεύδουν. Σύμφωνα με μελέτη του 2021, ένας μικρός πληθυσμός ρακούν αναπαράγεται σταθερά από το 2014 στην Κέρκυρα.
Παρόμοια περιστατικά, όπως αποδράσεις από ζωολογικούς κήπους στην Ιταλία στις αρχές της δεκαετίας του 2000 (Nature), δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή ήπειρος είναι πλέον πλήρως πορώδης σε ξενόφερτα είδη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση τα έχει εντάξει επίσημα στη λίστα των χωροκατακτητικών ειδών, αν και επιστημονικές έρευνες, όπως η δεκαετής μελέτη πεδίου στο Εθνικό Πάρκο Μύριτς (Wildtierforschung), δείχνουν ότι οι επιπτώσεις τους στη τοπική βιοποικιλότητα ίσως να μην είναι τόσο καταστροφικές όσο υποστηρίζουν οι πολέμιοί τους.
Η άποψή μας στο TechNoid
Στο TechNoid δεν πιστεύουμε στις εύκολες δαιμονοποιήσεις, είτε πρόκειται για προβληματικό λογισμικό είτε για ζώα που προσαρμόζονται καλύτερα από εμάς στα αστικά περιβάλλοντα. Η ιστορία των ρακούν στην Ευρώπη δείχνει την απόλυτη αποτυχία των ανθρώπινων παρεμβάσεων να ελέγξουν τη φύση με όρους γραφειοκρατίας ή βίας. Το γεγονός ότι τα πυροβολούν κατά εκατοντάδες χιλιάδες στη Γερμανία και ο πληθυσμός τους όχι απλώς δεν μειώνεται, αλλά επεκτείνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής (Scientific Reports), αποδεικνύει ότι η καταστολή δεν είναι λύση. Απαιτείται έξυπνη διαχείριση των οικοσυστημάτων μας και όχι πανικός κάθε φορά που ένα άγριο είδος αποφασίζει να γίνει “survivor” στη δική μας γειτονιά.
Συχνές Ερωτήσεις για τα ρακούν στην Ευρώπη
Πώς έφτασαν τα ρακούν στη Γερμανία;
Ο αρχικός πληθυσμός δημιουργήθηκε το 1934 κοντά στο Κάσελ μέσω διοικητικής άδειας, ενώ γενετικές αναλύσεις δείχνουν ότι ακολούθησαν τουλάχιστον τρεις ακόμα απελευθερώσεις και αποδράσεις από εκτροφεία γούνας.
Ευθύνεται τελικά ο Χέρμαν Γκέρινγκ για τα ρακούν;
Όχι άμεσα. Παρόλο που κατείχε τη θέση ευθύνης για τη δασοκομία την περίοδο εκείνη, τα αρχεία δείχνουν ότι επρόκειτο για μια τυπική διοικητική απόφαση χωρίς την προσωπική του παρέμβαση.
Υπάρχουν ρακούν στην Ελλάδα;
Ναι, σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, ένας μικρός πληθυσμός ρακούν καταγράφεται να αναπαράγεται στην Κέρκυρα από το 2014.
Είναι επικίνδυνα τα ρακούν για τους ανθρώπους;
Μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές υλικές ζημιές σε σπίτια και υποδομές, ενώ ενδέχεται να μεταφέρουν παράσιτα, αν και οι έρευνες διίστανται σχετικά με την πραγματική τους απειλή για τα τοπικά οικοσυστήματα.
Τι ισχύει με το κυνήγι τους στην Ευρώπη;
Τα περισσότερα γερμανικά κρατίδια επιτρέπουν το κυνήγι τους καθόλη τη διάρκεια του έτους, με περισσότερα από 250.000 ζώα να θανατώνονται ετησίως, χωρίς ωστόσο να περιορίζεται ο πληθυσμός τους.
