Η πρόσφατη επίσκεψη του διακεκριμένου Γερμανού γλωσσολόγου Χανς Γιούργκεν Κρουμ στη Θεσσαλονίκη ανέδειξε την κρίσιμη σημασία της γλωσσικής ισότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα για την εξαιρετική συμβολή του στην επιστήμη της Γλωσσολογίας, έθεσε ουσιώδη ερωτήματα σχετικά με τις γλωσσικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες μας.
Η γλωσσική πρόκληση της Δημοκρατίας
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο καθηγητής Κρουμ τόνισε ότι η εμμονή στη μονογλωσία παραμένει ένα επικίνδυνο φαινόμενο. Για να ενισχύσει την άποψή του, χρησιμοποίησε το παράδειγμα της Βιέννης, όπου το 35% των ψηφοφόρων αποκλείεται από εκλογές λόγω μη επιτυχούς γλωσσικής εξέτασης. «Πρέπει όλοι να γνωρίζουν γερμανικά, αλλά δεν πρέπει να εξαρτάται το δικαίωμα ψήφου από αυτό», δήλωσε, επισημαίνοντας την κοινωνικοπολιτική καταστροφή που επιφέρει μια τέτοια προσέγγιση.
Η αποδοχή της γλώσσας δεν σχετίζεται μόνο με την εκπαίδευση, αλλά και με την κοινωνική ευθύνη. «Για να συμμετάσχουν στην κοινωνία, όλοι πρέπει να αισθάνονται ότι τους απευθύνονται. Αν δεν συμβαίνει αυτό, δεν αλληλεπιδρούν», υπογράμμισε.
Η γλωσσική πολιτική της Ευρώπης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει αρχές που προστατεύουν τις εθνικές γλώσσες των κρατών-μελών και τις γλώσσες των αυτόχθονων μειονοτήτων. Ωστόσο, ο καθηγητής Κρουμ επισήμανε ότι οι «νέες μειονότητες» διοικούνται με διαφορετικό τρόπο, καθώς η γνώση της γλώσσας της χώρας δεν απαιτείται για πολλές κοινότητες, όπως οι Πολωνοί ή οι Ιταλοί στην Γερμανία. Ταυτόχρονα, οι τουρκόφωνοι δεν απολαμβάνουν την ίδια προστασία, γεγονός που ενδεχομένως αποθαρρύνει τους νέους μεταναστές από την εκμάθηση της γερμανικής.
«Οι νεότεροι μεταναστές συχνά αισθάνονται ότι δεν τους θέλουν, παρά μόνο ως εργατικό δυναμικό και αυτό τους απομακρύνει από τη γλώσσα και την κουλτούρα», δήλωσε ο καθηγητής.
Ιστορικά παραδείγματα και οι διδασκαλίες τους
Προβολή βημάτων προς τα πίσω, ο Κρουμ απευθύνθηκε στην ιστορία του Μεσαίωνα, όταν πολυάριθμες γλώσσες συνυπήρχαν σε πόλεις στην Ευρώπη. Ο ίδιος τόνισε τη σημασία της πολυγλωσσίας, ως πηγή σταθερότητας και ανάπτυξης, αναφερόμενος στις πρακτικές των Αψβούργων, οι οποίοι εφάρμοζαν πολυγλωσσική στρατηγική στον στρατό τους για να επικοινωνούν αποτελεσματικά.
Ρόλος του εκπαιδευτικού συστήματος
Ο καθηγητής Κρουμ πρότεινε συγκεκριμένες δράσεις προς τους εκπαιδευτικούς: να αναγνωρίσουν και να υποστηρίξουν τις γλώσσες που φέρνουν οι μαθητές στην τάξη, ενθαρρύνοντάς τους να αλληλεπιδρούν με εύγλωττο τρόπο στη νέα γλώσσα. «Η μητρική γλώσσα δεν αποτελεί εμπόδιο αλλά σύμμαχο για τη μάθηση», είπε.
Πρόβλημα fake news και γλωσσική απουσία
Ο καθηγητής σημείωσε ότι τα μέσα ενημέρωσης συχνά αποτυγχάνουν να αντιπροσωπεύσουν τη γλωσσική πολυπλοκότητα της σύγχρονης κοινωνίας. «Η πτώση των εκπομπών σε λιγότερο ομιλούμενες γλώσσες αφήνει ένα κενό που ενδέχεται να τροφοδοτήσει τα fake news», ανέφερε. Όταν οι ειδήσεις μεταφέρεται μόνο στις κυρίαρχες γλώσσες, οι ιδεοληψίες μεγαλώνουν από τη διαρροή στο διαδίκτυο», κατέληξε.
Οι δημοκρατικές διαδικασίες στην Ευρώπη δεν μπορούν να λειτουργήσουν σε ένα μονογλωσσικό περιβάλλον, προειδοποίησε ο Κρουμ, τονίζοντας την ανάγκη για γλωσσική αποδοχή και ενσωμάτωση.
Πηγή: Deutsche Welle
