Το εικοσιδυαεξανοϊκό οξύ (DHA), ένα ωμέγα-3 λιπαρό οξύ που συναντάται κυρίως σε λιπαρά ψάρια όπως το σκουμπρί και οι σαρδέλες, έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον για τις πιθανές θετικές του επιδράσεις στην εγκεφαλική λειτουργία. Παρά τις προσδοκίες ότι μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική υγεία, παραμένει αβέβαιο εάν η κατανάλωση του ως συμπλήρωμα έχει πραγματικά αντίκτυπο στην υγεία του εγκεφάλου, ειδικά για την πρόληψη της άνοιας.
Μια πρόσφατη κλινική μελέτη που διεξήχθη από ερευνητές στην Ιατρική Σχολή του USC, προσφέρει νέα δεδομένα σε αυτό το ζήτημα. Η έρευνα, που διήρκεσε δύο χρόνια, αφορούσε ηλικιωμένους με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης νόσου του Αλτσχάιμερ. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ενώ τα συμπληρώματα DHA υψηλής δόσης είχαν τη δυνατότητα να φτάσουν στον εγκέφαλο, δεν παρουσίασαν καμία βελτίωση στη μνήμη ή τη συνολική γνωστική λειτουργία των συμμετεχόντων, ούτε κατάφεραν να επιβραδύνουν την ατροφία του εγκεφάλου.
«Οι προσδοκίες για ένα μαγικό χάπι που θα προλαμβάνει τη νόσο του Αλτσχάιμερ είναι πολλές, αλλά τα ευρήματά μας δεν επιβεβαιώνουν ότι τα συμπληρώματα ιχθυελαίου προσφέρουν προστάσία για την εγκεφαλική υγεία», δήλωσε ο Hussein Naji Yassine, διευθυντής του Personalized Brain Health Center στο USC. «Αν και τα ωμέγα-3 είναι σημαντικά για τις συνδέσεις των εγκεφαλικών κυττάρων, τα αποτελέσματα μας δεν υποστηρίζουν την προληπτική χρήση τους κατά της νόσου του Αλτσχάιμερ».
DHA στον εγκέφαλο, αλλά χωρίς οφέλη
Η μελέτη περιλάμβανε 365 άνδρες και γυναίκες ηλικίας 55 έως 80 ετών, οι οποίοι γενικά δεν κατανάλωναν ψάρι. Σχεδόν το 47% των συμμετεχόντων έφεραν το αλληλόμορφο APOE ε4, γνωστό ως ο βασικότερος γενετικός παράγοντας κινδύνου για την εκδήλωση της νόσου του Αλτσχάιμερ. Όλοι οι συμμετέχοντες κατανάλωναν λιγότερο από 200 mg DHA ημερησίως μέσω της διατροφής τους.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: μία έλαβε καθημερινά 2.000 mg DHA, ενώ η άλλη έλαβε εικονικό φάρμακο για 24 μήνες. Αυτό το εικονικό φάρμακο ήταν ένα μείγμα καλαμποκέλαιου και σογιέλαιου, που δεν ξεχώριζε σε εμφάνιση, γεύση ή οσμή από τα συμπλήρωματα DHA. Ούτε οι συμμετέχοντες ούτε οι ερευνητές γνώριζαν ποια θεραπεία είχε χορηγηθεί σε κάθε άτομο.
Στόχος των ερευνητών ήταν να διαπιστώσουν εάν το DHA μπορούσε να φτάσει στον εγκέφαλο. Οι μετρήσεις στα επίπεδα DHA στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό δείχνουν ότι οι συγκεντρώσεις αυξήθηκαν κατά 17% μετά από έξι μήνες στην ομάδα που έλαβε DHA, χωρίς αξιοσημείωτες διαφορές ανάμεσα σε φορείς και μη φορείς του γονιδίου APOE ε4, επιβεβαιώνοντας ότι η υψηλή δόση DHA φτάνει στον εγκέφαλο των υγιών ηλικιωμένων.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα σχετικά με τη γνωστική λειτουργία ήταν απογοητευτικά. Μετά από 24 μήνες, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε τεστ μνήμης και γνωστικής απόδοσης χωρίς να παρατηρηθούν σημαντικές διαφορές μεταξύ του DHA και της ομάδας εικονικού φαρμάκου. Ομοίως, δεν εντοπίστηκαν σημαντικές διαφορετικές στον όγκο του ιππόκαμπου, ενός εγκεφαλικού τμήματος που σχετίζεται με τη μνήμη και τη νόσο του Αλτσχάιμερ.
Γιατί δεν παρατηρήθηκαν οφέλη;
Οι ερευνητές υποστηρίζουν διάφορες πιθανές αιτίες γιατί, αν και το DHA έφτασε στον εγκέφαλο, δεν έφερε μετρήσιμα κλινικά οφέλη. Μία από αυτές είναι η ύπαρξη ενός ενζύμου που επηρεάζει τον μεταβολισμό του DHA. Το ένζυμο γνωστό ως ασβεστιοεξαρτώμενη φωσφολιπάση Α2 (cPLA2) μπορεί να διασπάσει το DHA προτού ενσωματωθεί στις συνάψεις του εγκεφάλου, περιορίζοντας τη συμβολή του στη γνωστική λειτουργία.
Μια άλλη πιθανότητα είναι η παρουσία καρδιαγγειακών κινδύνων στους συμμετέχοντες, όπως η παχυσαρκία και η υπέρταση, που μπορεί να έχουν επηρεάσει την αποτελεσματικότητα του DHA. Αυτές οι καταστάσεις προκαλούν χρόνια φλεγμονή, η οποία είναι ικανή να μειώσει τα οφέλη ενός μεμονωμένου θρεπτικού συστατικού.
Επιπλέον, οι συμμετέχοντες της μελέτης ήταν σχετικά νέοι, με μέσο όρο ηλικίας 66 χρόνων και παρουσίασαν ελάχιστη γνωστική φθορά κατά την διάρκεια της δοκιμής. Ως εκ τούτου, ήταν πιθανό να μην παρατηρήσουν καμία προστατευτική επιρροή από τη συμπλήρωση DHA, καθώς η πτώση της γνωστικής λειτουργίας μπορεί να ήταν πολύ μικρή για να ανιχνευθεί.
