- Το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας απέρριψε τον νόμο απαγόρευσης των social media για ανηλίκους κάτω των 15 ετών, κρίνοντας ότι παραβιάζει την ελευθερία έκφρασης και την ιδιωτικότητα.
- Η απόφαση αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τον Εμανουël Μακρόν, ο οποίος πιέζει για αναθεώρηση του νομοσχεδίου ώστε να εφαρμοστεί πριν τις εκλογές του 2027.
- Το ζήτημα φέρνει ξανά στο προσκήνιο το αδιέξοδο ανάμεσα στην προστασία των ανηλίκων και τα τεχνολογικά κενά της επαλήθευσης ηλικίας χωρίς παραβίαση δεδομένων.
Το συνταγματικό μπλόκο στη Γαλλία
Όταν το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας έβαλε φρένο στο νομοσχέδιο του Εμανουέλ Μακρόν για τα social media, δεν απέρριψε απλώς μια πολιτική εξαγγελία· κατεδάφισε μια βιαστική νομοθετική προσπάθεια. Η γαλλική κυβέρνηση ήθελε να απαγορεύσει την πρόσβαση σε TikTok, Instagram και Snapchat στους νέους κάτω των 15 ετών από την 1η Σεπτεμβρίου, αντιγράφοντας το σκληρό μοντέλο της Αυστραλίας. Όμως, όπως επεσήμανε το ανώτατο δικαστήριο, η υποχρέωση επαλήθευσης ηλικίας χωρίς συγκεκριμένες νομικές εγγυήσεις μετατρέπεται σε έναν ψηφιακό εφιάλτη μαζικής παρακολούθησης που τσακίζει την ελευθερία της έκφρασης.
Εμείς στο TechNoid παρακολουθούμε στενά πώς τα κράτη επιχειρούν να ρυθμίσουν τον ψηφιακό κόσμο. Το πρόβλημα στη Γαλλία δεν ήταν η πρόθεση να προστατευτούν τα παιδιά από τα εθιστικά feeds και τους αλγόριθμους, αλλά η προχειρότητα του εργαλείου. Ένας νόμος που απαιτεί από κάθε πολίτη να αποδεικνύει την ηλικία του χωρίς να ορίζει πού αποθηκεύονται αυτά τα ευαίσθητα δεδομένα, ανοίγει την κερκόπορτα σε τεράστιες διαρροές προσωπικών πληροφοριών.
Απαγορεύσεις και τεχνολογικό αδιέξοδο
Το μεγαλύτερο κενό σε τέτοιες νομοθεσίες είναι ότι αγνοούν την ίδια την πραγματικότητα του δικτύου. Οι γαλλικές αρχές απαίτησαν από τις πλατφόρμες να εφαρμόσουν εγκεκριμένες μεθόδους ταυτοποίησης, αλλά η τεχνολογία γύρω από το Age Verification είναι είτε υπερβολικά επεμβατική ( biometric scanning, ταυτότητες) είτε γεμάτη κενά ασφαλείας που παρακάμπτονται εύκολα με ένα VPN. Όπως βλέπουμε και στα μέχρι στιγμής στοιχεία από την Αυστραλία, όπου ισχύει αντίστοιχος αποκλεισμός για τους κάτω των 16 ετών, τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα και οι έφηβοι βρίσκουν διαρκώς παρακαμπτήριες οδούς.
Οι εταιρείες τεχνολογίας, από την πλευρά τους, παίζουν καθυστερήσεις. Γνωρίζουν ότι οι καθολικές απαγορεύσεις είναι πρακτικά ανεφάρμοστες χωρίς τη δημιουργία ενός κεντρικού κρατικού μητρώου ταυτοποίησης στο διαδίκτυο — κάτι που θα σήμαινε το τέλος της ανωνυμίας για όλους τους χρήστες, ανεξαρτήτως ηλικίας. Ο Μακρόν ζήτησε από τον πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνύ να ξαναγράψει το κείμενο πριν από την άνοιξη του 2027, αλλά το θεμελιώδες πρόβλημα παραμένει άλυτο: πώς περιορίζεις την πρόσβαση σε μια αποκεντρωμένη πλατφόρμα χωρίς να καταστρέψεις την ιδιωτικότητα των υπολοίπων;
Ο αντίκτυπος στην Ελλάδα και την Ευρώπη
Το γαλλικό φιάσκο έχει άμεση αντανάκλαση και στα δικά μας. Η Ελλάδα έχει ήδη ανακοινώσει σχέδια για τον περιορισμό της πρόσβασης των νέων στα κοινωνικά δίκτυα από την 1η Ιανουαρίου 2027. Όταν όμως χώρες με ισχυρά νομικά τμήματα και κρατικούς μηχανισμούς, όπως η Γαλλία, σκοντάφτουν πάνω στα συνταγματικά δικαιώματα και τις ευρωπαϊκές οδηγίες προστασίας δεδομένων (GDPR), γίνεται φανερό ότι οι ελληνικές εξαγγελίες κινδυνεύουν να αποδειχθούν «χάρτινος πύργος».
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Κομισιόν πιέζει για αυστηρότερους κανόνες μέσω του Digital Services Act (DSA), εστιάζοντας κυρίως στα τοξικά χαρακτηριστικά των πλατφορμών και όχι στην οριζόντια απαγόρευση. Η φιλοσοφία της Ε.Ε. παραδοσιακά βασίζεται στη ρύθμιση του προϊόντος και όχι στον αποκλεισμό του χρήστη. Το αν η Ελλάδα θα καταφέρει να εφαρμόσει το δικό της χρονοδιάγραμμα χωρίς να πέσει στα ίδια νομικά βράχια με το Παρίσι, μένει να αποδειχθεί.
Η άποψή μας στο TechNoid
Η εμμονή των πολιτικών με τις οριζόντιες απαγορεύσεις στα social media είναι μια εύκολη λύση για το θεαθήναι, που δεν λύνει την ουσία του προβλήματος. Ο Μακρόν και κάθε ηγέτης προτιμούν να ρίχνουν το φταίξιμο στους αλγόριθμους παρά να επενδύσουν στην ψηφιακή παιδεία και στην πραγματική στήριξη των γονεών. Όταν απαγορεύεις κάτι σε έναν έφηβο χωρίς να του εξηγείς το «γιατί», το μόνο που καταφέρνεις είναι να του δίνεις κίνητρο να γίνει πιο εφευρετικός στη χρήση τεχνολογιών όπως τα VPN. Η λύση δεν είναι το κλείσιμο των λογαριασμών διά της βίας, αλλά η αυστηρότατη τιμωρία των πλατφορμών όταν παραβιάζουν την ασφάλεια των ανηλίκων, συνδυασμένα με ένα στιβαρό πλαίσιο γονικού ελέγχου που σέβεται ταυτόχρονα το Σύνταγμα και την ιδιωτικότητα.
Συχνές Ερωτήσεις για την απαγόρευση των social media σε ανηλίκους
Γιατί το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας απέρριψε τον νόμο;
Κόρινε ότι ο νόμος παραβιάζει δυσανάλογα την ελευθερία της έκφρασης και δεν παρέχει επαρκείς νομικές εγγυήσεις για την προστασία της ιδιωτικής ζωής κατά την επαλήθευση ηλικίας.
Ποια ηλικιακή ομάδα αφορούσε το γαλλικό νομοσχέδιο;
Σχεδιαζόταν να αποκλείσει τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών από τη δημιουργία ή διατήρηση λογαριασμών στα social media.
Ισχύει κάτι αντίστοιχo σε άλλες χώρες;
Ναι, η Αυστραλία έχει ήδη εφαρμόσει από τον Δεκέμβριο απαγόρευση για τους κάτω των 16 ετών, ενώ παρόμοια μέτρα σχεδιάζουν η Κίνα, η Τουρκία και η Ελλάδα.
Πότε σχεδιάζει η Γαλλία να επανεξετάσει τον νόμο;
Ο Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε αναθεώρηση του σχεδίου ώστε να τεθεί σε ισχύ πριν από τις προεδρικές εκλογές της άνοιξης του 2027.
Ποια είναι η στάση των εταιρειών social media;
Δηλώνουν αντίθετες στις καθολικές απαγορεύσεις υποστηρίζοντας ότι ήδη εφαρμόζουν μέτρα, αλλά ξεκαθαρίζουν ότι θα συμμορφωθούν όπου υπάρξει επίσημος νόμος.
Τι ισχύει για την Ελλάδα;
Η χώρα μας έχει ανακοινώσει αντίστοιχους περιορισμούς με στόχο την εφαρμογή τους από την 1η Ιανουαρίου 2027, αν και παραμένει αβεβαιότητα για τη νομιμότητά τους.
Πώς επηρεάζει η απόφαση την Ευρωπαϊκή Ένωση;
Ενισχύει τη θέση της Κομισιόν ότι η προστασία των παιδιών πρέπει να γίνεται μέσω του Digital Services Act και της ρύθμισης των αλγορίθμων, και όχι με οριζόντιους αποκλεισμούς.
