Πριν από 59.000 χρόνια, ένας Νεάντερταλ βίωσε έναν αφόρητο πονόδοντο, οφειλόμενο σε έναν χαλασμένο τραπεζίτη στην κάτω γνάθο. Το συγκεκριμένο δόντι, ανακαλυφθέν σε σπήλαιο της Σιβηρίας, αποκαλύπτει ίχνη πρώιμων οδοντιατρικών διαδικασιών. Αυτές οι διαδικασίες περιλάμβαναν τη χρήση ορυκτού εργαλείου για την αφαίρεση του κατεστραμμένου τμήματος, προσφέροντας μια ανακούφιση από τον πόνο.
Απεικόνιση Νεάντερταλ.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το δόντι αυτό συνιστά αποδεικτικό στοιχείο της ικανότητας των Νεάντερταλ να πραγματοποιούν αυτοδύναμες οδοντιατρικές διαδικασίες, πολλές χιλιάδες χρόνια προτού αναπτύξει αυτή την ικανότητα ο ανθρώπινος πληθυσμός. Η ανακάλυψη έγινε στο σπήλαιο Τσαγκίρσκαγια της Ρωσίας, ένας τόπος πλούσιος σε απολιθώματα Νεάντερταλ, που βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ποταμού Τσαρίς, παραπλεύρως της οροσειράς Αλτάι στη νότια Σιβηρία.
Η εξέταση του δοντιού αποκάλυψε μια σημαντική τρύπα που φτάνει μέχρι τον πολφό, σημείο με νευρικές απολήξεις και αιμοφόρα αγγεία, και τα ίχνη γύρω από την τρύπα υποδεικνύουν ότι ο τραυματισμός δεν ήταν τυχαίος, αλλά προϊόν σκόπιμης παρέμβασης. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι ο συγκεκριμένος Νεάντερταλ φέρεται να υπήρξε ικανός να ζήσει για ένα διάστημα με το κατεστραμμένο δόντι μετά την επέμβαση.
Το δόντι του Νεάντερταλ, με την ένδειξη Chagyrskaya 64, από πέντε διαφορετικές γωνίες.
Φωτογραφίες από το χαλασμένο δόντι.
Αναλύσεις που διεξήχθησαν σε σύγχρονα ανθρώπινα δόντια έδειξαν ότι παρόμοιες τρύπες μπορούσαν να δημιουργηθούν μέσω της διάτρησης με εργαλεία από πέτρα, όπως εκείνα που βρέθηκαν στο σπήλαιο. Μέχρι σήμερα, αυτό το δόντι αποτελεί την πιο παλαιά γνωστή ένδειξη «επεμβατικής οδοντιατρικής», σύμφωνα με τη δήλωση της αρχαιολόγου Ξένια Κολομπόβα, επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση PLOS One. «Αυτό αποδεικνύει ότι οι Νεάντερταλ είχαν εξελιγμένες γνωστικές δεξιότητες και θεωρούνταν ικανοί να σχεδιάζουν ιατρικές στρατηγικές», εξηγεί.
Η σπουδαιότητα της ανακάλυψης
Σύμφωνα με την Κολομπόβα, η διαδικασία της ανακούφισης του πόνου περιλάμβανε την ακριβή διάγνωση της πηγής του πόνου, τη γνώση ότι η αφαίρεση του χαλασμένου ιστού θα μπορούσε να προσφέρει ανακούφιση και τη χρήση του κατάλληλου εργαλείου για τη χειρουργική επέμβαση. Πραγματικά, ο Νεάντερταλ που υπηρέτησε ως ασθενής ήταν ενήλικος, αν και οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να προσδιορίσουν το φύλο του από το δόντι.
Φωτογραφία από το σημείο των αρχαιολογικών ανασκαφών. Κάτω και δεξιά, εμφανίζεται το δόντι που βρέθηκε.
Επιπλέον, evidence υποδηλώνει ότι οι Νεάντερταλ, περιλαμβανομένου και του συγκεκριμένου με το κατεστραμμένο δόντι, χρησιμοποιούσαν οδοντογλυφίδες για να απομακρύνουν υπολείμματα τροφής από τα δόντια τους. Μέχρι σήμερα, οι πιο παλαιές γνωστές ενδείξεις οδοντιατρικής επεμβάσεως σχετίζονταν με δόντι Homo sapiens, ηλικίας περίπου 14.000 ετών, που βρέθηκε στην Ιταλία και είχε δεχτεί παρόμοια παρέμβαση.
Ο Νεάντερταλ ήταν σωματικά στιβαρός, με σημαντικά χαρακτηριστικά όπως μεγαλύτερα τόξα φρυδιών. Είχαν αναπτύξει πολύπλοκες τεχνικές κυνηγιού και τέχνη, ενώ πιθανολογείται ότι διαχειρίστηκαν έναν συμβολικό λόγο. Παρόλο που εξαφανίστηκαν πριν από 40.000 χρόνια, πολλά άτομα του Homo sapiens φέρουν σήμερα ένα μικρό ποσοστό DNA τους, αποτέλεσμα της επιμιξίας.
Η Κολομπόβα ενημέρωσε ότι η επέμβαση αυτή θα έπρεπε να ήταν εξαιρετικά επώδυνη για τον ασθενή. «Είναι εντύπωση της θέλησής τους. Πόσοι σήμερα θα υποβάλλονταν σε μια τέτοια διαδικασία χωρίς αναισθητικό ή ιδιαίτερο εξοπλισμό;», αναρωτήθηκε.
Η τρύπα του τραπεζίτη κάλυπτε σχεδόν ολόκληρη την επιφάνεια του δοντιού, με τους ερευνητές να υποδεικνύουν ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για τη χειρουργική επέμβαση θα ήταν μια περιστροφική κίνηση με το χέρι, χρησιμοποιώντας λίθινα εργαλεία. Πειραματικές αναλύσεις επιβεβαίωσαν αυτή τη θεωρία. Σημαντικό είναι να σημειωθεί ότι η κοιλότητα που προήλθε από την επέμβαση ίσως «σφραγίστηκε» με κάποιο είδος ουσίας, όπως κερί, αν και δεν έχουν ανακαλυφθεί αποδείξεις.
