Ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης ετοιμάζεται για τροχιά. Ο ιατρός του ESA, Αδριανός Γολέμης, θα ταξιδέψει στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό το καλοκαίρι του 2027. Η αποστολή βασίζεται σε σκάφος Crew Dragon της SpaceX.
- Ο Αδριανός Γολέμης θα πετάξει στον ISS το καλοκαίρι του 2027 με την εμπορική αποστολή PAM-6 της Vast και κάψουλα SpaceX Crew Dragon.
- Το κόστος ανά θέση αγγίζει τα 60 εκατ. ευρώ, ωστόσο η αρχή του «georeturn» επιστρέφει σημαντικό μέρος του κεφαλαίου σε ελληνικά ερευνητικά ιδρύματα και εγχώριες διαστημικές εταιρείες.
- Η πτήση αναδεικνύει το ευρωπαϊκό κενό σε επανδρωμένα συστήματα, την ώρα που η ΕΕ επενδύει στο δίκτυο IRIS² για να ανταγωνιστεί το Starlink.
Η αποστολή PAM-6 και το σκάφος Crew Dragon
Η πτήση PAM-6 (Private Astronaut Mission) οργανώνεται από την αμερικανική Vast. Πρόκειται για μια ιδιωτική εμπορική αποστολή διάρκειας 14 ημερών στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS).
Ο Αδριανός Γολέμης θα αναλάβει ρόλο Mission Specialist και επιστημονικού υπευθύνου. Στο πιλοτήριο θα βρίσκονται ο έμπειρος Γάλλος αστροναύτης Τομά Πεσκέ ως κυβερνήτης και ο Τσέχος Άλες Σβόμποντα ως πιλότος.
Το σκάφος εκτόξευσης είναι το δοκιμασμένο Crew Dragon, το οποίο απογειώνεται στην κορυφή του πυραύλου Falcon 9. Η εμπειρία μας με δορυφορικές εκτοξεύσεις δείχνει ότι το σύστημα της SpaceX παραμένει αυτή τη στιγμή η μόνη πιστοποιημένη δυτική λύση τακτικών επανδρωμένων πτήσεων.
Το κόστος των 60 εκατ. ευρώ και το Georeturn
Μία θέση σε εμπορικό σκάφος LEO (Low Earth Orbit) κοστίζει μεταξύ 55 και 65 εκατ. ευρώ. Για την ελληνική συμμετοχή, το ποσό δεν αποτελεί απλώς κρατική δαπάνη προβολής.
Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός «georeturn» (juste retour) του ESA υποχρεώνει τον οργανισμό να επιστρέφει σχεδόν το σύνολο των εθνικών συνεισφορών σε συμβόλαια. Όπως επισημαίνει το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος, οι ελληνικές εταιρείες λογισμικού, οπτικών αισθητήρων και τηλεμετρίας θα λάβουν πίσω άμεσα κονδύλια μέσω αναθέσεων.
Κατά τη διάρκεια των δύο εβδομάδων σε τροχιά, ο Γολέμης θα εκτελέσει σειρά βιοϊατρικών πειραμάτων. Τα πειράματα αυτά σχεδιάστηκαν από το ΕΚΠΑ και εγχώρια ερευνητικά κέντρα, ανοίγοντας τον δρόμο για πατέντες στον τομέα της τηλεϊατρικής ακραίων περιβαλλόντων.
Τηλεπικοινωνιακή κυριαρχία: IRIS² εναντίον Starlink
Η αποστολή του Έλληνα αστροναύτη συμπίπτει χρονικά με την ευρωπαϊκή προσπάθεια απεξάρτησης από αμερικανικά δίκτυα. Στην πράξη, ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι όποιος ελέγχει το δορυφορικό LEO φάσμα ελέγχει τις τηλεπικοινωνίες κρίσιμων υποδομών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί με ταχείς ρυθμούς τον αστερισμό IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite). Πρόκειται για ένα δίκτυο 400 δορυφόρων που στοχεύει να προσφέρει κρυπτογραφημένη κρατική επικοινωνία αλλά και εμπορικό broadband. Μπορείς να καταλάβεις καλύτερα τη σημασία αυτών των αστερισμών μέσα από τον αναλυτικό οδηγό για δορυφορικό ίντερνετ.
Αντίθετα με το Starlink που ανήκει εξ ολοκλήρου σε μία ιδιωτική εταιρεία, το IRIS² δομείται ως σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά μέσω των εθνικών οπτικών σταθμών εδάφους στο πρόγραμμα EuroQCI για κβαντική κρυπτογράφηση δεδομένων.
| Παράμετρος | SpaceX Crew Dragon | Boeing Starliner | Ariane 6 (Πρόταση) |
|---|---|---|---|
| Χωρητικότητα Πληρώματος | 4 – 7 άτομα | 4 – 5 άτομα | Υπό σχεδιασμό (κάψουλα Susie) |
| Κατάσταση Επιχειρησιακής Ετοιμότητας | Πλήρως ενεργό (δεκάδες πτήσεις) | Σε τεχνική αναθεώρηση | Μόνο φορτία (όχι πιστοποίηση πληρώματος) |
| Κόστος ανά θέση (εκτίμηση) | €55 – €65 εκατ. | > €80 εκατ. | Άγνωστο |
| Επαναχρησιμοποίηση | Πρώτο στάδιο & κάψουλα | Μόνο κάψουλα | Καμία (αναλώσιμος φορέας) |
Το παράδοξο του Ariane 6 και η εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Η αποστολή PAM-6 φέρνει στην επιφάνεια μια ευρωπαϊκή αντίφαση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οργανώνει συνόδους για στρατηγική αυτονομία, αλλά αναγκάζεται να αγοράζει θέσεις από τον Έλον Μασκ για να στείλει αστροναύτες σε τροχιά.
Ο νέος ευρωπαϊκός πύραυλος Ariane 6 της ArianeGroup πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση, αλλά δεν διαθέτει πιστοποιημένη κάψουλα πληρώματος. Σύμφωνα με το Reuters, η ανάπτυξη μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής επανδρωμένης κάψουλας θα απαιτήσει τουλάχιστον μια δεκαετία και δισεκατομμύρια ευρώ πρόσθετων επενδύσεων.
Μέχρι τότε, κάθε ευρωπαϊκή εθνική αποστολή θα εξαρτάται από τις εξάρσεις των αμερικανικών ρυθμιστικών αρχών και τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον. Η Ελλάδα επιλέγει έξυπνα την εμπορική οδό της Vast για να αποκτήσει άμεσα τεχνογνωσία χωρίς να περιμένει τα αργά γρανάζια των Βρυξελλών.
Η άποψή μας στο TechNoid
Μην κοροϊδευόμαστε: η πτήση του Αδριανού Γολέμη δεν μετατρέπει την Ελλάδα σε διαστημική υπερδύναμη μέσα σε ένα βράδυ. Είναι όμως μια εξαιρετικά υπολογισμένη, ρεαλιστική κίνηση τακτικής.
Τα 60 εκατομμύρια ευρώ ακούγονται πολλά αν τα δεις απομονωμένα ως έξοδο δημοσίων σχέσεων. Αν όμως αξιοποιηθεί σωστά το georeturn, τα χρήματα αυτά γίνονται άμεση ένεση ρευστότητας για ελληνικές εταιρείες λογισμικού, RF κυκλωμάτων και ανάλυσης τηλεμετρίας. Αν οι αναθέσεις μείνουν στα χαρτιά, τότε απλώς πληρώσαμε ένα πανάκριβο τουριστικό εισιτήριο στο διάστημα.
Το πραγματικό κέρδος βρίσκεται στην έμπνευση και στην τεχνογνωσία. Χρειαζόμαστε Έλληνες μηχανικούς και επιστήμονες που θα κατανοούν εκ των έσω τις επανδρωμένες διαστημικές επιχειρήσεις, αντί να παρακολουθούν παθητικά τις εξελίξεις από το έδαφος.
Συχνές Ερωτήσεις για την Αποστολή
Ποιος είναι ο Αδριανός Γολέμης;
Είναι Έλληνας ιατρός, πιστοποιημένος flight surgeon του ESA με εμπειρία στην ιατρική παρακολούθηση αστροναυτών και επιλεγμένο μέλος της εφεδρείας αστροναυτών του οργανισμού από το 2022.
Πότε θα πραγματοποιηθεί η εκτόξευση;
Η αποστολή PAM-6 έχει προγραμματιστεί να εκτοξευτεί όχι νωρίτερα από το καλοκαίρι του 2027 από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα.
Ποιος πληρώνει για την πτήση του Έλληνα αστροναύτη;
Το κόστος καλύπτεται από το ελληνικό κράτος μέσω των προγραμμάτων του ESA, με συμβατική υποχρέωση επιστροφής μεγάλου μέρους του ποσού σε ελληνικές βιομηχανίες.
Γιατί η αποστολή γίνεται με SpaceX και όχι με ευρωπαϊκό πύραυλο;
Η Ευρώπη δεν διαθέτει επί του παρόντος κανένα σκάφος πιστοποιημένο για ανθρώπινο πλήρωμα, καθιστώντας το Falcon 9 και το Crew Dragon τη μόνη ρεαλιστική δυτική επιλογή.
Πόσο θα διαρκέσει η παραμονή στον ISS;
Το πλήρωμα της PAM-6 θα παραμείνει προσδεδεμένο στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό για περίπου 14 ημέρες εκτελώντας εντατικό πρόγραμμα επιστημονικών πειραμάτων.
Τι πειράματα θα γίνουν κατά την αποστολή;
Θα διεξαχθούν εξειδικευμένα ιατρικά και βιολογικά τεστ σε συνθήκες μικροβαρύτητας, τα οποία σχεδιάζονται από ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.
