Συγγραφέας άρθρου:
Ρεβέκκα Γυφτάκη
Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Αθηνών
Όταν οι ασθενείς μπαίνουν στο ιατρείο θέλοντας να μιλήσουν για την απώλεια βάρους, συχνά ρωτούν: «Πόσα κιλά πρέπει να χάσω;» Η αναμονή τους είναι για έναν συγκεκριμένο αριθμό, αλλά η απάντηση δεν είναι τόσο απλή.
Στην ιατρική, η κατάλληλη απώλεια βάρους συνδέεται περισσότερο με τη βελτίωση της συνολικής υγείας και της ποιότητας ζωής παρά με έναν «ιδανικό» αριθμό στη ζυγαριά. Συχνά, το σημαντικότερο δεν είναι το πόσο βάρος χάνουμε, αλλά ποιο βάρος χάνουμε.
Η μοναδικότητα του κάθε ατόμου
Ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός, με διαφορετικά χαρακτηριστικά, όπως το φύλο, η ηλικία και ο μεταβολισμός, γεγονός που καθιστά αδύνατη την εφαρμογή ενός «γενικού» αριθμού κιλών για όλους. Η σύγχρονη προσέγγιση της ιατρικής εστιάζει στη δημιουργία ενός ρεαλιστικού και βιώσιμου βάρους που συνδέεται με τη μείωση των υγειονομικών κινδύνων.
Απώλεια λίπους, όχι απλώς βάρους
Μια ζυγαριά παρέχει μόνο συνολικές πληροφορίες για το βάρος και δεν μπορεί να δείξει αν αυτό που χάνεται είναι λίπος ή μυϊκή μάζα. Απώλεια λίπους, ιδίως στο κοιλιακό μέρος, είναι ο τελικός μας στόχος. Η λαβή του λίπους μπορεί να μετρηθεί πιο αξιόπιστα με:
- Μείωση της περιφέρειας μέσης
- Γενική βελτίωση της σώματος, που δεν απαιτεί αναγκαστικά δραστική πτώση βάρους.
Μπορεί κάποιος να διαπιστώσει σημαντική βελτίωση της υγείας χωρίς μεγάλες αλλαγές στο βάρος.
Η περίμετρος μέσης είναι καθοριστικός δείκτης καρδιοαγγειακού κινδύνου, με τη συσσώρευση λίπους στην κοιλιά να σχετίζεται άμεσα με:
- σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
- υψηλή αρτηριακή πίεση
- δυσλιπιδαιμία
- λιπώδη νόσο του ήπατος
- καρδιοαγγειακά νοσήματα
Έτσι, η μείωση του βάρους γύρω από τη μέση δεν είναι μόνο ένα θέμα αισθητικής, αλλά μια ουσιαστική υγεία. Μια μικρή μείωση της περιφέρειας μέσης σχεδόν πάντα συνοδεύεται από θετικά αποτελέσματα στις εργαστηριακές εξετάσεις.
Μέτρια απώλεια, μεγάλα οφέλη
Ένα σχετικά άγνωστο, αλλά σημαντικό στοιχείο είναι ότι ακόμα και μια μικρή απώλεια βάρους μπορεί να έχει θεαματικά οφέλη.
Απώλεια 5–10% του αρχικού σας βάρους μπορεί να προσφέρει:
- Βελτίωση του σακχάρου αίματος
- Μείωση της αρτηριακής πίεσης
- Βελτίωση των επιπέδων χοληστερόλης
- Μείωση του λίπους στο ήπαρ
- Καλύτερο ύπνο και αναπνοή
- Μείωση του πόνου στις αρθρώσεις
Για ένα άτομο 100 κιλών, αυτό σημαίνει 5–10 κιλά, στην πραγματικότητα σχετίζεται και με σημαντική μείωση πόντων, γεγονός ιδιαίτερα θετικό.
Προβλήματα με γρήγορη απώλεια βάρους
Η αναζήτηση για γρήγορη απώλεια βάρους μπορεί να φαίνεται ενθαρρυντική, όμως:
- Συνήθως δεν διατηρείται
- Μπορεί να συνοδεύεται από απώλεια μυϊκής μάζας
- Μειώνει τον μεταβολισμό
- Αυξάνει τον κίνδυνο επαναπρόσληψης βάρους
Μόλις τα υγρά και οι μύες μειώνονται, η ζυγαριά μπορεί να εμφανίζει μείωση, αλλά το λίπος, κυρίως το κοιλιακό, μπορεί να παραμείνει. Αυτό εξηγεί γιατί πολλές «αποδεκτές» δίαιτες δεν έχουν σταθερά αποτελέσματα για την υγεία.
Ο στόχος είναι διατηρήσιμος
Κατά την ιατρική γνώμη, η ιδανική απώλεια βάρους είναι:
- Σταδιακή
- Προσαρμοσμένη στα ατομικά χαρακτηριστικά
- Επικεντρωμένη στη μείωση του λίπους και στη διατήρηση της μυϊκής μάζας
- Διαρκούντως βιώσιμη
- Σχετική με την βελτίωση της υγείας
Σε γενικές γραμμές, μια ασφαλής μέθοδος είναι η απώλεια περίπου 0,5–1 κιλό εβδομαδιαίως, αναλόγως το άτομο και την προσέγγιση.
Τα κιλά δεν είναι το μόνο κριτήριο
Πέρα από την ζυγαριά, άλλοι σημαντικοί δείκτες επιτυχίας περιλαμβάνουν:
- Μείωση της περιφέρειας μέσης
- Βελτίωση των εργαστηριακών εξετάσεων
- Αύξηση ενέργειας και αντοχής
- Καλύτερη κινητικότητα
- Ψυχολογική ευεξία
Πολλοί νιώθουν απογοήτευση όταν δεν βλέπουν άμεσες μεταβολές στη ζυγαριά, ενώ επιτυγχάνουν απώλεια λίπους και βελτίωση της υγείας τους.
Πώς να ορίσουμε την παχυσαρκία
Η παχυσαρκία πρέπει να ειδωθεί ως χρόνια πάθηση που απαιτεί στρατηγική που είναι μακροχρόνια, όχι βραχυπρόθεσμες λύσεις. Ο απώτερος στόχος δεν είναι να αποκτήσουμε την τέλεια εικόνα σώματος, αλλά να πετύχουμε σωστή σύσταση σώματος που:
- Μειώνει τους κινδύνους για την υγεία
- Συμβαδίζει με την καθημερινότητα
- Είναι εφικτή και δεν απαιτεί εξαντλητικές δίαιτες
Η ιδανική απώλεια βάρους είναι αυτή που μειώνει το λίπος, τους πόντους και τους κινδύνους για την υγεία, χωρίς να υπονομεύει την υγεία στο σύνολό της. Κάθε κιλό και κάθε πόντος που χάνονται σωστά είναι ένα βήμα προς μια καλύτερη ζωή.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
-
Wing, R. R., & Lang, W. (2011). Benefits of modest weight loss in improving cardiovascular risk factors in overweight and obese individuals. Obesity, 19(1), 7–13. https://doi.org/10.1038/oby.2010.147
-
Jensen, M. D., Ryan, D. H., Apovian, C. M., Ard, J. D., Comuzzie, A. G., Donato, K. A. Yanovski, S. Z. (2014). 2013 AHA/ACC/TOS guideline for the management of overweight and obesity in adults. Journal of the American College of Cardiology, 63(25), 2985–3023. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2013.11.004
-
Ross, R., Neeland, I. J., Yamashita, S., Shai, I., Seidell, J., Magni, P., … Després, J.-P. (2020). Waist circumference as a vital sign in clinical practice. Nature Reviews Endocrinology, 16(3), 177–189. https://doi.org/10.1038/s41574-019-0310-7
-
Frühbeck, G., Busetto, L., Dicker, D., Yumuk, V., Goossens, G. H., Hebebrand, J., Toplak, H. (2019). The ABCD of obesity: An EASO position statement on a diagnostic term with clinical and scientific implications. Obesity Facts, 12(2), 131–136. https://doi.org/10.1159/000497124
-
Hall, K. D., & Kahan, S. (2018). Maintenance of lost weight and long-term management of obesity. Medical Clinics of North America, 102(1), 183–197. https://doi.org/10.1016/j.mcna.2017.08.012
-
World Health Organization. (2024). Obesity and overweight. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
