Ενώ η Ιρλανδία μπλοκάρει τα data centers, η Ελλάδα ανοίγει την πόρτα διάπλατα — αξίζει το ρίσκο;

Τον Δεκέμβριο του 2025 η ιρλανδική ρυθμιστική αρχή ενέργειας έκλεισε την πόρτα σε νέα data centers γύρω από το Δουβλίνο, μετά από τέσσερα χρόνια «παγώματος» συνδέσεων στο δίκτυο. Ο λόγος; Ο κίνδυνος μπλακ-άουτ ήταν πλέον πραγματικός. Την ίδια περίοδο, στα Σπάτα της Αττικής, οι μπουλντόζες άνοιγαν δρόμο για τρία νέα κέντρα δεδομένων της Microsoft.

Δύο χώρες της ίδιας Ευρωπαϊκής Ένωσης, δύο εντελώς αντίθετες αποφάσεις. Τα data centers στην Ελλάδα αντιπροσωπεύουν ήδη δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε ανακοινωμένες επενδύσεις, ενώ η χώρα διεκδικεί επίσημα θέση στα λεγόμενα AI Gigafactories της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Την ίδια στιγμή, η Αττική κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας τον περασμένο Νοέμβριο.

Ποιος έχει δίκιο, λοιπόν· όσοι λένε «ελάτε» ή όσοι λένε «όχι εδώ»; Το κείμενο που ακολουθεί δεν παίρνει θέση. Καταγράφει τα νούμερα, τις αποφάσεις άλλων χωρών και τι σημαίνει πρακτικά αυτή η επένδυση για τον μέσο πολίτη —από τον λογαριασμό ρεύματος μέχρι τη βρύση του.

Τα data centers που χτίζονται ήδη στην Ελλάδα, με νούμερα

Η Microsoft προχώρησε σε επένδυση άνω των 976 εκατ. ευρώ για τρία data centers στην περιοχή των Σπάτων, με στόχο τη σταδιακή πλήρη λειτουργία τους. Παράλληλα, η Google άνοιξε το πρώτο cloud region της χώρας στην Αττική, μέρος ενός σχεδίου τριών data centers που υπόσχεται πάνω από 19.400 νέες θέσεις εργασίας και συνεισφορά άνω των 2 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ έως το 2030.

Δεν είναι μόνο οι δύο γνωστοί κολοσσοί. Η Digital Realty, η γαλλική Data4 και η ελληνική Lancom, με τα «Balkan Gate» στη Θεσσαλονίκη και το Ηράκλειο, συμπληρώνουν μια αγορά που, πριν από τρία χρόνια, μετριόταν σε μόλις 5MW εγκατεστημένης ισχύος. Σήμερα έχει φτάσει τα 50MW και στοχεύει τα 120MW έως το 2030, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς.

Το φαινόμενο δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό. Δεκάδες δισεκατομμύρια κατευθύνονται σε νέες υποδομές data centers παγκοσμίως, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, και η Ελλάδα προσπαθεί να εξασφαλίσει ένα κομμάτι αυτής της αγοράς πριν προλάβουν γειτονικές χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Μέχρι τον Ιούνιο του 2026, τα αιτήματα σύνδεσης στον ΑΔΜΗΕ είχαν εκτιναχθεί σε πάνω από 4,5 GW —σχεδόν τετραπλάσια σε σχέση με τα τέλη του 2025. Ο ίδιος ο διαχειριστής του δικτύου παραδέχεται δημόσια ότι τα data centers «έρχονται πιο γρήγορα» από ό,τι μπορούν να απορροφήσουν οι υποδομές.

Το επιχείρημα της οικονομίας — και η ψιλή γραφή του

Οι αριθμοί που ακούμε σε δελτία Τύπου εντυπωσιάζουν: 20.000 θέσεις εργασίας, δισεκατομμύρια στο ΑΕΠ. Η «ψιλή γραφή» όμως λέει κάτι διαφορετικό.

⚠️ Reality Check: Οι περισσότερες από αυτές τις θέσεις είναι έμμεσες ή επαγόμενες —προκύπτουν σε προμηθευτές, κατασκευαστές και υπηρεσίες γύρω από το έργο, όχι μέσα στο ίδιο το data center. Διεθνώς, ακόμη και οι μεγαλύτερες εγκαταστάσεις απασχολούν σε μόνιμη βάση λιγότερους από 150 εργαζομένους, ενώ κάποιες μόλις 25. Η κατασκευαστική φάση μπορεί να απασχολήσει έως 1.500 άτομα, αλλά μόνο για 3 έως 5 χρόνια —μετά, ο κατασκευαστικός κλάδος μετακομίζει αλλού.

Παράλληλα, αρκετά από αυτά τα έργα εντάσσονται στον Αναπτυξιακό Νόμο «Ελλάδα Ισχυρή Ανάπτυξη», που προβλέπει φορολογικές απαλλαγές για επενδύσεις ψηφιακού μετασχηματισμού. Αυτό μειώνει τα άμεσα φορολογικά έσοδα του δημοσίου, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, ενώ η κοινωνία επωμίζεται το κόστος αναβάθμισης δικτύων και υποδομών.

Technoid Take: Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει ανάπτυξη —θα υπάρξει. Είναι αν αυτή θα μετρηθεί σε μόνιμες θέσεις κοντά στο σπίτι σου ή σε γραφήματα ΑΕΠ που δύσκολα αγγίζουν την τσέπη σου.

Το κρυφό κόστος: πόσο νερό και ρεύμα «τρώει» ένας υπολογιστικός γίγαντας

Ένα data center υψηλής πυκνότητας δεν καταναλώνει μόνο ρεύμα· χρειάζεται και νερό, σε μεγάλες ποσότητες, για να ψύξει τους servers του. Η κατανάλωση νερού από την τεχνητή νοημοσύνη στα data centers είναι πλέον σταθερό θέμα συζήτησης σε κάθε χώρα που φιλοξενεί τέτοιες υποδομές, και η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση.

Η χρονική σύμπτωση είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Τον Νοέμβριο του 2025, η Αττική κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, καθώς ο ταμιευτήρας του Μόρνου είχε πέσει στα 160,6 εκατ. κυβικά μέτρα, περίπου 40% χαμηλότερα από πέρυσι. Δεν φταίνε τα data centers για αυτό —η αιτία είναι κυρίως κλιματική, με λιγότερες βροχοπτώσεις τα τελευταία χρόνια.

Ωστόσο η σύμπτωση θέτει ένα εύλογο ερώτημα: μπορεί μια χώρα με ήδη τεντωμένα υδατικά αποθέματα να απορροφήσει και νέους, υδροβόρους καταναλωτές χωρίς σχέδιο; Παρόμοιο μοτίβο εμφανίζεται εδώ και χρόνια και σε ελληνικά νησιά που ήδη ταλαιπωρούνται από λειψυδρία λόγω άναρχης ανάπτυξης, χωρίς να έχει καν μπει στην εξίσωση κάποιο data center.

Παρακολουθώντας τις δημόσιες διαβουλεύσεις του ΥΠΕΝ τους τελευταίους μήνες, ένα μοτίβο επαναλαμβάνεται: οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων μιλούν σχεδόν πάντα για «κλειστά κυκλώματα ψύξης», χωρίς όμως πάντα να δημοσιεύονται τα ακριβή νούμερα κατανάλωσης ανά εγκατάσταση.

Στο ενεργειακό σκέλος οι εκτιμήσεις είναι πιο συγκεκριμένες. Η ζήτηση ισχύος από data centers στην Ελλάδα μπορεί να φτάσει τα 5,7 GW έως το 2034, με κατανάλωση έως 22,8 TWh —δηλαδή έως και το 27% της σημερινής εγχώριας ζήτησης ρεύματος, σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα του οικονομικού Τύπου.

Γιατί άλλες χώρες είπαν «όχι» στα data centers (και τι ρίσκο τρέχει η Ελλάδα)

Η Ελλάδα δεν είναι η πρώτη χώρα που καλείται να απαντήσει σε αυτό το δίλημμα. Απλώς απαντά αργότερα —και ίσως πιο ανέμελα— από άλλες.

Στην Ιρλανδία, η ρυθμιστική αρχή CRU πάγωσε τις νέες συνδέσεις γύρω από το Δουβλίνο το 2021, όταν η κατανάλωση του κλάδου είχε φτάσει το 21% της εθνικής ζήτησης και ο διαχειριστής δικτύου EirGrid προειδοποιούσε για κίνδυνο μπλακ-άουτ. Το μοράτόριουμ άρθηκε μόλις τον Δεκέμβριο του 2025, με έναν όρο: κάθε νέο data center πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον το 80% της κατανάλωσής του από νέα έργα ΑΠΕ. Το αποτέλεσμα; το Δουβλίνο χάνει σήμερα έδαφος ως κόμβος data centers, με αρκετούς επενδυτές να στρέφονται αλλού.

Στην Ολλανδία, το Άμστερνταμ επέβαλε πρώτα προσωρινή απαγόρευση το 2019 και μετά εθνικό μοράτόριουμ το 2022 για hyperscale εγκαταστάσεις άνω των 70MW, μετά από αντιδράσεις αγροτών που έβλεπαν το νερό και τη γη τους να καταλαμβάνονται. Η Meta ακύρωσε ολόκληρο σχέδιο 200MW στο Zeewolde το 2022, ενώ ο αριθμός των data centers στη χώρα μειώθηκε αντί να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια.

Στη Χιλή, κάτοικοι του Σαντιάγο απέρριψαν με τοπικό δημοψήφισμα έργο της Google το 2020 λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας. Η εταιρεία άλλαξε σύστημα ψύξης, αλλά δικαστήριο έκρινε το 2024 ότι η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων παρέμενε ανεπαρκής. Η Google αποφάσισε τελικά να «παγώσει» ολόκληρο το πρότζεκτ των 200 εκατ. δολαρίων και να ξεκινήσει από την αρχή.

🔄 Εναλλακτική: Το ιρλανδικό μοντέλο —υποχρεωτικό 80% από νέες ΑΠΕ και δυνατότητα τροφοδότησης ρεύματος πίσω στο δίκτυο— είναι μια συνταγή που κανένα ελληνικό νομοσχέδιο δεν έχει υιοθετήσει ακόμα σε αυτή τη μορφή, παρότι συζητείται σε επίπεδο ΥΠΕΝ.

Η γεωστρατηγική πλευρά: γιατί η Ε.Ε. θέλει τα δικά της AI Gigafactories

Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται και ένα καθαρά γεωπολιτικό στοίχημα. Τον Ιούλιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άνοιξε επίσημα τον διαγωνισμό για επτά «AI Gigafactories» —τεράστιες εγκαταστάσεις υπολογιστικής ισχύος που στοχεύουν να μειώσουν την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικά και κινεζικά chips και cloud.

Η πρωτοβουλία InvestAI κινητοποιεί 20 δισ. ευρώ σε δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, και η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα σε δέκα χώρες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να φιλοξενήσουν μία από αυτές, μαζί με Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία.

Η χώρα μας διαθέτει ήδη ένα μικρότερο «AI factory», το Pharos, στο ΕΔΥΤΕ/GRNET, ενώ σχεδιάζεται και δεύτερη μονάδα σε συνεργασία με τον υπερυπολογιστή DAEDALUS. Δεν είναι τυχαίο: η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, τη μετατρέπει σε φυσικό σημείο προσαιγιάλωσης για υποθαλάσσια καλώδια όπως το Blue-Raman, που φτάνει στα Χανιά, ή το EMC (East to Med Data Corridor), όπου η ΔΕΗ συμμετέχει με ποσοστό 25%.

Η ίδια η Κομισιόν παραδέχεται πάντως ένα παράδοξο: ενώ η πρωτοβουλία θέλει να χτίσει «ευρωπαϊκή» υποδομή, τα περισσότερα εξειδικευμένα chips θα εξακολουθήσουν να έρχονται από τη Nvidia, την AMD και την Qualcomm, με τις οποίες η Κομισιόν έχει ήδη υπογράψει μνημόνια συνεργασίας. Ψηφιακή αυτονομία, δηλαδή, με ξένο υλικό στον πυρήνα της.

Η ελληνική αντίδραση που ήδη ξεκίνησε

Το αφήγημα ότι «η Ελλάδα χαίρεται αμέριστα» με τα data centers αρχίζει να ραγίζει. Τον Ιούλιο του 2026, πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις ξέσπασαν στη Λάρισα ενάντια σε σχεδιαζόμενο data center, με τοπικούς φορείς να μιλούν για «νερό της Θεσσαλίας για ελάχιστες θέσεις εργασίας» —σε μια περιοχή που είχε ήδη πληρώσει βαρύ τίμημα από τις καταστροφικές πλημμύρες του 2023.

Το επιχείρημα των αντιδρώντων δεν διαφέρει πολύ από αυτό που ακούστηκε στην Ουρουγουάη ή στη Χιλή: ενέργεια, νερό και γη παραδίδονται σε λίγους τεχνολογικούς ομίλους, ενώ το κόστος —δίκτυα, φυσικοί πόροι, ανταγωνισμός με την αγροτική παραγωγή— μοιράζεται σε όλους.

Σε συζητήσεις με μηχανικούς και στελέχη του κλάδου τους τελευταίους μήνες, μια παρατήρηση επανέρχεται συχνά: η απόσταση ανάμεσα σε όσα υπόσχεται ένα επενδυτικό δελτίο Τύπου και σε όσα βλέπει τελικά μια τοπική κοινωνία είναι μεγαλύτερη απ’ όσο δείχνουν οι παρουσιάσεις.

💡 Pro-Tip: Αν ένα data center σχεδιάζεται κοντά σου, οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων δημοσιεύονται στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ και στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο του ΥΠΕΝ. Εκεί μπορείς να δεις πόσο νερό και ρεύμα έχει δηλώσει ότι θα καταναλώνει η εγκατάσταση —πριν το μάθεις από δελτίο Τύπου.

Technoid Reality: Η Ελλάδα δεν είναι μονολιθική σε αυτό το ζήτημα. Η Αθήνα βλέπει επενδύσεις και θέσεις εργασίας· η ελληνική περιφέρεια, εκεί όπου βρίσκεται το νερό και η γη, αρχίζει να βλέπει κάτι διαφορετικό.

Τι σημαίνει αυτό για τον λογαριασμό σου

Το ερώτημα που αγγίζει πιο άμεσα την τσέπη είναι απλό: θα ανέβει ο λογαριασμός ρεύματος εξαιτίας των data centers;

Η εμπειρία άλλων χωρών δεν είναι καθησυχαστική. Στην Ιρλανδία, οι λογαριασμοί ρεύματος αυξήθηκαν κατά περίπου 100 ευρώ κατά μέσο όρο μέσα στο 2024, σε μεγάλο βαθμό λόγω της πίεσης από data centers. Στις ΗΠΑ, νοικοκυριά κοντά σε νέες εγκαταστάσεις είδαν αυξήσεις έως και 267%, ενώ σε πολιτείες όπως το Μέριλαντ και το Οχάιο η επιβάρυνση κυμαίνεται στα 16 με 18 δολάρια τον μήνα.

Στην Ελλάδα, αν οι ήδη ανακοινωμένες επενδύσεις σε AI data centers λειτουργήσουν στο 80% της δυναμικότητάς τους, η ετήσια κατανάλωσή τους θα ισοδυναμεί με το ένα τρίτο της κατανάλωσης όλων των ελληνικών νοικοκυριών —περίπου το 7% της σημερινής συνολικής κατανάλωσης ρεύματος της χώρας. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη ζητήσει επίσημα από τα νοικοκυριά σε όλη την Ε.Ε. να περιορίσουν την κατανάλωση στις ώρες αιχμής.

Τα νούμερα αυτά αντανακλούν εκτιμήσεις του πρώτου εξαμήνου του 2026 και αναμένεται να αναθεωρηθούν καθώς ο ΑΔΜΗΕ οριστικοποιεί τους νέους κανόνες προτεραιότητας σύνδεσης —κάτι που αξίζει να παρακολουθείς τους επόμενους μήνες.

Συχνές ερωτήσεις για τα data centers και τα AI Gigafactories στην Ελλάδα

Τι είναι ακριβώς ένα AI Gigafactory και πώς διαφέρει από ένα κλασικό data center;

Ένα κλασικό data center φιλοξενεί servers που αποθηκεύουν δεδομένα, τρέχουν ιστοσελίδες ή εφαρμογές cloud. Ένα AI Gigafactory είναι ειδικά σχεδιασμένο για την εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, με δεκάδες χιλιάδες εξειδικευμένα chips συνδεδεμένα σε ενιαίο σύστημα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στοχεύει σε εγκαταστάσεις με περίπου 100.000 chips νέας γενιάς —τετραπλάσια χωρητικότητα από τα σημερινά «AI factories». Στην Ελλάδα λειτουργεί ήδη το μικρότερο Pharos στο GRNET, ενώ διεκδικείται και δεύτερη, μεγαλύτερη μονάδα.

Πόσα data centers λειτουργούν ή κατασκευάζονται σήμερα στην Ελλάδα;

Η Microsoft κατασκευάζει τρία data centers στην περιοχή των Σπάτων, προϋπολογισμού άνω των 976 εκατ. ευρώ. Η Google έχει ανοίξει το πρώτο από τρία σχεδιαζόμενα data centers στην Αττική. Παράλληλα δραστηριοποιούνται η Digital Realty, η Data4 και η ελληνική Lancom, με εγκαταστάσεις στη Θεσσαλονίκη και την Κρήτη. Συνολικά, τα αιτήματα σύνδεσης στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ είχαν ξεπεράσει τα 4,5 GW μέχρι τα μέσα του 2026, αν και μέρος τους παραμένει σε αρχικό στάδιο ωρίμανσης.

Πόσο νερό καταναλώνει ένα data center τεχνητής νοημοσύνης;

Η κατανάλωση εξαρτάται από το σύστημα ψύξης. Εγκαταστάσεις με υγρή ψύξη μπορούν να χρειάζονται εκατομμύρια λίτρα την ημέρα —αντίστοιχο έργο της Google στην Ουρουγουάη προέβλεπε 7,6 εκατ. λίτρα ημερησίως, όσο η καθημερινή κατανάλωση 55.000 ανθρώπων. Πολλές νεότερες εγκαταστάσεις στρέφονται σε κλειστά κυκλώματα ή αερόψυξη για να μειώσουν αυτό το αποτύπωμα, κάτι που συχνά αυξάνει αντίστοιχα την κατανάλωση ρεύματος. Στην Ελλάδα, οι ακριβείς αριθμοί ανά εγκατάσταση δεν δημοσιοποιούνται πάντα αναλυτικά.

Θα επηρεαστεί ο λογαριασμός ρεύματος των Ελλήνων καταναλωτών;

Η πιθανότητα υπάρχει, αν και το μέγεθος της επίδρασης δεν έχει ακόμα ξεκαθαρίσει. Σε χώρες όπως η Ιρλανδία, οι λογαριασμοί ανέβηκαν κατά περίπου 100 ευρώ τον χρόνο κατά μέσο όρο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη ζητήσει από τα νοικοκυριά της Ε.Ε. να περιορίσουν την κατανάλωση στις ώρες αιχμής, εν μέρει λόγω της ζήτησης από data centers. Το τελικό αποτέλεσμα για την Ελλάδα θα εξαρτηθεί από το πώς θα κατανεμηθεί το κόστος αναβάθμισης του δικτύου ανάμεσα σε ΑΔΜΗΕ, εταιρείες και καταναλωτές.

Γιατί χώρες όπως η Ιρλανδία και η Ολλανδία επέβαλαν μοράτόριουμ σε νέα data centers;

Και στις δύο περιπτώσεις, η αιτία ήταν η αδυναμία του ηλεκτρικού δικτύου να απορροφήσει τόσο μεγάλο και συγκεντρωμένο φορτίο χωρίς κίνδυνο διακοπών. Στην Ιρλανδία, η κατανάλωση των data centers είχε φτάσει το 21% της εθνικής ζήτησης γύρω από το Δουβλίνο. Στην Ολλανδία προστέθηκαν και ανησυχίες για τη γη, καθώς αγρότες αντιδρούσαν στην κατάληψη καλλιεργήσιμων εκτάσεων. Και οι δύο χώρες επανέφεραν τις συνδέσεις μόνο υπό αυστηρότερους όρους, κυρίως δέσμευση για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Πόσες πραγματικές θέσεις εργασίας δημιουργεί ένα data center;

Λιγότερες απ’ όσο υπόσχονται τα δελτία Τύπου. Διεθνώς, ακόμη και τα μεγαλύτερα data centers απασχολούν σε μόνιμη βάση λιγότερους από 150 εργαζομένους, ενώ κάποια μόλις 25. Η κατασκευαστική φάση δημιουργεί πολύ περισσότερες θέσεις —έως 1.500 άτομα— αλλά μόνο προσωρινά, για 3 έως 5 χρόνια. Οι «χιλιάδες θέσεις» που αναφέρονται σε ανακοινώσεις συνήθως περιλαμβάνουν έμμεση και επαγόμενη απασχόληση σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού, όχι άμεση δουλειά μέσα στο data center.

Ποιο είναι το όφελος της Ελλάδας από τα ευρωπαϊκά AI Gigafactories;

Πέρα από την ίδια την επένδυση, η συμμετοχή σε ένα AI Gigafactory φέρνει υπολογιστική υποδομή που ερευνητές, πανεπιστήμια και ελληνικές startups μπορούν να χρησιμοποιήσουν χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από αμερικανικό ή κινεζικό cloud. Ενισχύει επίσης τη θέση της χώρας ως κόμβου δεδομένων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση και τα υποθαλάσσια καλώδια που προσαιγιαλώνονται στην Κρήτη. Τέλος, εντάσσει την Ελλάδα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό σχέδιο ψηφιακής αυτονομίας, με πρόσβαση σε κοινοτική χρηματοδότηση μέσω του InvestAI.

Υπάρχουν ήδη αντιδράσεις πολιτών στην Ελλάδα για τα data centers;

Ναι, και εντείνονται. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι η αντίδραση στη Λάρισα τον Ιούλιο του 2026, όπου τοπικοί φορείς αντιτάχθηκαν σε σχεδιαζόμενο data center επικαλούμενοι το υδατικό απόθεμα της Θεσσαλίας. Ανάλογες ανησυχίες έχουν εκφραστεί και σε σχέση με τη λειψυδρία στην Αττική, χωρίς όμως αυτή να συνδέεται άμεσα με συγκεκριμένο έργο data center. Η συζήτηση βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο σε σχέση με χώρες όπως η Ολλανδία ή η Χιλή, όπου οι αντιδράσεις έχουν ήδη μπλοκάρει ή ανατρέψει έργα.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να διαλέξει ανάμεσα στα δισεκατομμύρια και στη βρύση της. Χρειάζεται όμως να αποφασίσει, και γρήγορα, τι όρους θέτει σε όσους θέλουν να χτίσουν εδώ —πριν τους θέσει η επόμενη κρίση λειψυδρίας ή το επόμενο μπλακ-άουτ.

Οι χώρες που το έκαναν νωρίς, όπως η Ιρλανδία, πλήρωσαν πολιτικό κόστος αλλά κατέληξαν σε πιο σταθερούς κανόνες. Οι χώρες που το ανέβαλαν συνήθως το μαθαίνουν με τον δύσκολο τρόπο. Αν κάτι αξίζει να παρακολουθείς τους επόμενους μήνες, είναι αν το επόμενο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ για τα data centers θα μοιάσει περισσότερο στο ιρλανδικό μοντέλο ή θα συνεχίσει να λέει «ελάτε όπως είστε».