Η Θεσσαλία στερεύει με μαθηματική ακρίβεια και η ανεξέλεγκτη υπεράντληση των υπόγειων υδάτων οδηγεί την τοπική αγροτική παραγωγή σε οριακό σημείο. Στις δικές μας αναλύσεις γύρω από την ψηφιακή γεωργία, διαπιστώνουμε ότι η έλλειψη τεχνολογίας αιχμής στη διαχείριση των υδατικών πόρων κοστίζει πολλαπλάσια σε βάθος χρόνου.
- Η στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα στη Θεσσαλία καταγράφει πτώση έως και 60 μέτρων από το 1985, σύμφωνα με μελέτες του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
- Η αλόγιστη κατάναλωση για άρδευση και η εισροή θαλασσινού νερού στις παράκτιες περιοχές απειλούν άμεσα την ποιότητα του γλυκού νερού.
- Η λύση δεν βρίσκεται στην απαγόρευση της γεωργίας, αλλά στην υιοθέτηση έξυπνων συστημάτων ακριβείας και τη μετάβαση σε ψηφιακά δίκτυα διαχείρισης.
Η φύση του προβλήματος στη Θεσσαλία
Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Μαρία Σακελλαρίου-Μακραντωνάκη, μιλώντας στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, το υδατικό ισοζύγιο της περιοχής βρίσκεται σε επικίνδυνη τροχιά. Η υπεράντληση και η αδυναμία φυσικής αναπλήρωσης των αποθεμάτων έχουν δημιουργήσει ελλειμματικά ισοζύγια που φτάνουν τα 60 μέτρα σε ορισμένες ζώνες της θεσσαλικής πεδιάδας.
Στο εργαστήριο του TechNoid παρατηρούμε συχνά ότι η τεχνολογική υστέρηση στον πρωτογενή τομέα επιτείνει τέτοια φαινόμενα. Όταν οι γεωργικές γεωτρήσεις λειτουργούν με χρονοδιαγράμματα δεκαετιών και χωρίς δεδομένα αισθητήρων εδάφους, η σπατάλη του πολύτιμου αυτού φυσικού πόρου είναι μονόδρομος.
Η συμβολή της ψηφιακής γεωργίας
Η άρδευση δεν είναι μια τυφλή διαδικασία παροχής νερού, αλλά επιστήμη που απαιτεί ακρίβεια χιλιοστού. Σύμφωνα με τις αναλύσεις ειδικών, τα ωρολόγια προγράμματα άρδευσης και η χρήση μετεωρολογικών δεδομένων μπορούν να μειώσουν την κατανάλωση έως και 40% χωρίς να θυσιάσουν ούτε γραμμάτιο από την αγροτική απόδοση.
Σε παρόμοια έργα έξυπνης διαχείρισης δικτύων που εξετάζουμε, τα IoT συστήματα με αισθητήρες υγρασίας εδάφους και τα αυτόνομα δίκτυα LoRaWAN αποδεικνύονται σωτήρια. Εσύ ως παραγωγός δεν χρειάζεται πλέον να ποτίζεις εμπειρικά, αλλά βάσει πραγματικών δεδομένων που λαμβάνεις απευθείας στο smartphone σου.
Το κόστος της αδράνειας για τους αγρότες
Η αδιαφορία για την προστασία του υδροφόρου ορίζοντα φέρνει μη αναστρέψιμες συνέπειες, όπως η υφαλμύρωση στις παράκτιες περιοχές. Όταν το θαλασσινό νερό εισχωρεί στα υπόγεια αποθέματα γλυκού νερού λόγω της υπεράντλησης, ολόκληρες καλλιέργειες καταστρέφονται οριστικά.
Το νερό μετατρέπεται σε ένα ακριβό και περιορισμένο αγαθό, ανάλογο του πετρελαίου. Η οικονομική επιβάρυνση από την αλόγιστη χρήση θα μετακυλιστεί άμεσα στους ίδιους τους παραγωγούς, καθιστώντας το κόστος παραγωγής ασύμφορο αν δεν γίνουν άμεσες παρεδοτικές αλλαγές.
Η άποψή μας στο TechNoid
Εμείς στο TechNoid πιστεύουμε ότι το πρόβλημα της Θεσσαλίας δεν λύνεται με ευχολόγια ούτε με επιφανειακές πολιτικές επιδοτήσεων. Απαιτείται άμεσος ψηφιακός μετασχηματισμός των αρδευτικών δικτύων, αυστηροί έλεγχοι στις γεωτρήσεις και επιδότηση τεχνολογιών έξυπνης γεωργίας για κάθε αγρότη. Αν η Πολιτεία και οι τοπικές αρχές δεν επενδύσουν τώρα σε υποδομές και δίκτυα παρακολούθησης υδάτων, η Θεσσαλία κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια άνυδρη ζώνη οικονομικής ερημοποίησης.
Συχνές Ερωτήσεις για τη διαχείριση νερού στη Θεσσαλία
Πόσο έχει πέσει η στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα στη Θεσσαλία;
Η πτώση κυμαίνεται από 5-10 μέτρα σε οριακές περιοχές έως 25-60 μέτρα σε ζώνες με έντονα ελλειμματικό υδατικό ισοζύγιο από το 1985 μέχρι σήμερα.
Ποια είναι η βασική αιτία εξάντλησης των υδάτων;
Η αλόγιστη υπεράντληση για την άρδευση μεγάλων αγροτικών εκτάσεων, σε συνδυασμό με τις μειωμένες βροχοπτώσεις και την έλλειψη ορθολογικού προγραμματισμού.
Τι είναι η υφαλμύρωση και πώς προκαλείται;
Είναι η είσοδος θαλασσινού νερού στα υπόγεια αποθέματα γλυκού νερού λόγω της υπεραντλητικής πίεσης, η οποία καταστρέφει τις παράκτιες καλλιέργειες.
Πώς μπορεί η τεχνολογία να βοηθήσει τους αγρότες;
Μέσω αισθητήρων υγρασίας εδάφους, συστημάτων IoT και αυτοματοποιημένων προγραμμάτων άρδευσης που εξοικονομούν έως και 40% νερό.
Είναι το νερό ανανεώσιμος πόρος χωρίς περιορισμούς;
Όχι. Αν η κατανάλωση υπερβεί τον ρυθμό ετήσιας ανανέωσης του υδρολογικού κύκλου, ο πόρος εξαντλείται οριστικά.
