Μια σημαντική ανακάλυψη σχετικά με την προέλευση του πλανήτη μας και της ζωής όπως την γνωρίζουμε αποκαλύπτεται μέσα από ηφαιστειακά πετρώματα ηλικίας περίπου τριών δισεκατομμυρίων ετών στη Δυτική Αυστραλία. Αυτοί οι αρχαίοι βράχοι υποδεικνύουν ότι το νερό έπαιζε ήδη καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του εσωτερικού της Γης και στην ενεργοποίηση ηφαιστειακής δραστηριότητας πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.
Τα ευρήματα αυτά δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στο περιοδικό Επικοινωνίες για τη φύση, που υποστηρίζει ότι η Γη τότε είχε ήδη δημιουργήσει μια πρώιμη εκδοχή των διαδικασιών ανακύκλωσης του νερού, που είναι ακόμα σήμερα κεντρικές για τη λειτουργία του πλανήτη μας. Οι γεωλόγοι ανακάλυψαν σημάδια που δείχνουν ότι το νερό μπορούσε να διαρρεύσει βαθιά κάτω από την επιφάνεια της Γης, συμβάλλοντας στη δημιουργία μάγματος που παρήγαγε ηφαίστεια, παρόμοια με αυτά που παρατηρούμε σήμερα στον Δακτύλιο της Φωτιάς του Ειρηνικού.
Η ανακύκλωση του νερού στην Γη συνεχίζεται καθημερινά μέσω της διαδικασίας της τεκτονικής των πλακών. Το νερό από τους ωκεανούς μεταφέρεται μέσα στο μεσαίο στρώμα της Γης, εγκλωβίζεται στον μανδύα και στη συνέχεια υποπίπτει στις ζώνες καταβύθισης. Ωστόσο, πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, αυτή η διαδικασία λειτουργούσε με σημαντικά διαφορετικό τρόπο.
«Η πρώιμη Γη ήταν σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες ώστε οι πλάκες να δρουν με αυτόν τον τρόπο,» δήλωσε ο Δρ Έρικ Βάντενμπουργκ, γεωχημικός στο Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας και συμπροεδρεύων της μελέτης. “Μέχρι τώρα, ήταν ασαφές εάν τα επιφανειακά ύδατα θα μπορούσαν να ταξιδέψουν τόσο βαθιά στην Γη και αν ναι, τότε πώς.”
Η ομάδα μελέτησε πετρώματα από την περιοχή Πιλμπάρα της Δυτικής Αυστραλίας, τα οποία είναι μερικά από τα παλαιότερα βράχια της Γης, ηλικίας μεταξύ 3,6 και 2,8 δισεκατομμυρίων ετών. Αυτά τα πλούσια σε σίδηρο πετρώματα σχηματίστηκαν πριν υπάρχει οξυγόνο στην ατμόσφαιρα ή ακόμα και ζωή.
Η ομάδα διερεύνησε τα χημικά αποτυπώματα στους βράχους του Pilbara Craton και αναπαρήγαγε γεγονότα που συνέβησαν πριν από 3,1 δισεκατομμύρια χρόνια. Ανακάλυψαν ότι μεγάλες ποσότητες νερού είχαν ήδη εισέλθει βαθιά μέσα στη Γη, επιδρώντας στην ηφαιστειακή δραστηριότητα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, αν και οι σύγχρονες τεκτονικές πλάκες ενδέχεται να μην υπήρχαν τότε, μια διαφορετική διαδικασία μπορούσε να φέρνει νερό στον μανδύα.
Πώς το νερό εισχωρούσε τόσο βαθιά στη Γη; Η ομάδα προτείνει τη διαδικασία που ονομάζουν dripduction. Σε αυτό το φαινόμενο, πυκνά τμήματα του ψυχρού εξωτερικού φλοιού της Γης μετέφεραν νερό στον θερμότερο μανδύα. Όταν τα κομμάτια του φλοιού κατέρρεαν, το νερό απελευθερώθηκε και στήριξε τη δημιουργία μάγματος, το οποίο με τη σειρά του επηρεάζει τις ηφαιστειακές εκρήξεις. Δεδομένου ότι το μάγμα αλληλεπιδρά με το νερό, η θερμότητα το μετατρέπει σε ατμό, που εκρήγνυται με το μάγμα.
«Είναι σαφές ότι η Γη δεν λειτουργούσε όπως σήμερα, αλλά μερικές από τις βασικές διεργασίες ήταν ήδη σε εφαρμογή», δήλωσε ο Vandenburg.
Για τους γεωλόγους, η κατανόηση του πότε και πώς το νερό άρχισε να κινείται βαθιά στο έδαφος είναι κρίσιμη για την κατανόηση μιας ζωτικής διαδικασίας για τη Γη. Οι διαδικασίες αυτές επηρεάζουν τα πάντα, από τις ηφαιστειακές εκρήξεις μέχρι την ανάπτυξη ηπείρων, και μπορεί ακόμα να παράγουν χημικά στοιχεία που είναι απαραίτητα για τη ζωή.
Σύμφωνα με την ομάδα, τα νέα ευρήματα υποδεικνύουν ότι το εσωτερικό και η επιφάνεια της Γης μπορεί να συνδέονταν πολύ νωρίτερα από ότι είχε προηγουμένως πιστευθεί. Η Γη φαίνεται να ήταν ένας δυναμικός και πολύπλοκος πλανήτης, ήδη εθισμένος στην ανακύκλωση ενός από τα πιο κρίσιμα στοιχεία: το νερό.
PopSci 2025: Τα καλύτερα νέα
